Ruslanddeskundige Hans van Koningsbrugge: 'Belang van Iran voor Rusland niet zo groot meer'

In dit artikel:

Hans van Koningsbrugge, hoogleraar Russische Geschiedenis en Politiek aan de RUG, reageert in zijn wekelijkse zaterdagcommentaar (aflevering 235) op de rol van Rusland nu het conflict tussen Israël/VS en Iran escaleert. Volgens hem blijft Moskou opvallend terughoudend: het Kremlin beperkte zich tot één officiële veroordeling van de luchtaanvallen als schending van het internationaal recht, maar kan weinig doen vanwege zijn eigen problemen in Oekraïne.

De oorlog in Oekraïne kost Rusland veel: recente verliezen aan manschappen overstegen het aantal rekruten en Rusland verliest meer grondgebied dan het wint. Daardoor heeft Teheran voor Moskou minder strategische waarde dan vroeger. De Shahed-drones die Iran aanvankelijk aan Rusland leverde, worden inmiddels in Rusland zelf gefabriceerd en verbeterd in een grote installatie in Alaboega, en er vinden zelfs exportstromen richting Iran plaats.

De oorlog in het Midden-Oosten heeft voor Rusland zowel nadelen als voordelen. Een hogere olieprijs werkt in Moskou’s voordeel via extra inkomsten uit olieverkoop. Daarnaast bemoeilijkt de crisis in het Midden-Oosten voor Europa de toegang tot Amerikaanse wapens voor Oekraïne, omdat de VS die wapens zelf inzet tegen Iran. Tegelijkertijd verliest Rusland stabiele bondgenoten; landen als Syrië, Venezuela en nu ook Iran zijn minder betrouwbaar geworden.

Van Koningsbrugge waarschuwt dat het beeld van Iraans binnenlands verzet te simplistisch is: het regime is niet overal even impopulair, en leidinggevenden als ayatollah Khamenei (en zijn mogelijke opvolger) hebben invloed op tientallen miljoenen sjiitische volgelingen wereldwijd. Een snelle Amerikaanse of Israëlische overwinning in Iran lijkt onwaarschijnlijk; Iran hoeft vooral te overleven, terwijl de VS moeten winnen—een lastige en mogelijk langdurige opgave, mede omdat vliegdekschepen logistiek beperkt inzetbaar zijn.